حریم حرم - محمد مرشد: از جلوی چشمانم پاک نمیشود فیلم بلاهایی که بر سر برادران عزیزمان «وسام و عصام علیاوی» آوردند؛ اتفاقات در آمبولانس، نمایی از کمی دورتر که نشان میداد با سنگ و چوب و آتش به آمبولانس حامل این فرمانده مقاومت حمله میکنند، تصویر پیکرهای خونین و پاره پاره دو برادر و در آخر مادر پیری که در تشییع پیکر دو فرزند جوان و رشیدش خون میگرید. شهید «وسام علیاوی» تنها مجاهدی نبود که در فتنه اخیر عراق هدف ترور قرار گرفت، بلکه مجاهدان دیگری از حشدالشعبی در این روزهای تاریک عراق هدف ترور مزدوران قرار گرفتند که کمتر نامی از آنها در رسانهها به چشم میخورد. همانهایی که هنوز عرق جنگشان خشک نشده و همچنان در برخی شهرها، با داعش سینه به سینهاند. شهید «وسام» از فرماندهان میدانی بود که در عملیاتهای آزادسازی شهرهای مهم و استراتژیک آمرلی، بیجی و الحضر حضور داشته است. در روز واقعه هم او به همراه نیروهای تحت امرش در پشت بام مقر عصائب، همه تلاشش بر این بود که با بلندگو جمعیت را متفرق کند و غائله را بدون درگیری ختم کند؛ اما آنهایی که قصد حمله و تصرف ساختمان را داشتند انگار کر و کور بودند و دیوانهوار به دنبال ویران کردن و آتش زدن و دریدن جانها بودند؛ و شد آنچه که نباید میشد.
اما چرا کار به اینجا رسید؟ هدف این سطور، تحلیل و ریشهیابی اعتراضات اخیر عراق و کشف چرایی اثر پذیری نسل جوان و کنشگر جامعه عراقی از فتنهانگیزی دشمنان در شبکههای اجتماعی نیست، بلکه هدف پاسخ به این سوال است که چرا مردم یک شهر و یک استان شیعه نشین، با قهرمانان خود اینگونه با شقاوت برخورد کردند و میکنند؟ و البته پیش از وارد شدن به بحث اصلی باید به این سوال فرعی پاسخ بدهیم که اساسا آیا رزمندگان و فرماندهان حشدالشعبی و مجاهدان مقاومت با وجود همه مجاهدتهایی که در سالهای اخیر انجام دادهاند، در بین اقشار، طوایف و مذاهب مختلف و متکثر عراق، به عنوان قهرمان انگاریده میشوند یا خیر؟
یکی از نگرانیهایی که این روزها در تحلیلهای مختلف از اوضاع عراق بیان میشود، تبدیل اعتراضات به رویارویی و نزاع داخلی و به بیانی جنگ شیعی – شیعی است که یک طرف آن حشد قرار دارد. این واقعیت تلخ را نباید نادیده گرفت که تمامی حملات اخیر به مقرهای حشد از جمله دفاتر عصائب اهل الحق در استانها و شهرهای شیعه نشین صورت گرفت و این یعنی مجاهدان حشد الشعبی در نظر بخشی از مردم عراق، نه تنها به عنوان قهرمان و اسطورههای نجات بخش از چنگال تروریسم شناخته نمیشوند، بلکه به عنوان بخشی از مشکل و از عاملان فقر و فساد و نابسامانیهای امنیتی در نظر گرفته میشوند. و این یعنی در جنگ روایتها بر خلاف میدان نبرد مغلوبه شدهایم و عرصه را به دشمن واگذار کردهایم.
در عصر رسانه، عرصه نبرد تنها به صحنه عملیات و ابزار جنگ تنها به ادوات جنگی محدود نمیشود و فتح سرزمین و بیرون راندن دشمن نیز به معنای فتح و پیروزی کامل نیست. امروزه دنباله جنگهای سخت را باید در عرصه نرم پیگرفت. اگر طرف پیروزِ یک جنگ نتواند در جنگ روایت، همپای میدان عمل پیش برود و واقعیات را آنگونه که هست منعکس کند، طرف مقابل روایت خود را غالب میکند، ادراک جامعه را به دست میگیرد و چه بسا که بتواند ورق را به نفع خود برگرداند. بر این مبنا اگر بخواهیم نتیجهگیری بیپردهای داشته باشیم مجبور به این اعتراف تلخ هستیم که ما یعنی جبهه مقاومت و به طور خاص مقاومت عراق بر خلاف صحنه نبرد، در حال واگذار کردن جنگ ادراکها و روایتها به دشمن است. متاسفانه سازمان حشد الشعبی در این سالها همه اولویتها را به عرصه نبرد سخت روا داشت و سهم لازم را به نبرد نرم اختصاص نداد و نتوانست افکار و اذهان را آنطور که باید روشن کند.
واقعیتی تاریخی است اینکه اگر ملت یا قومی قهرمانان و ناجیان حقیقی خود را نشناسند و نشناسانند، ناخواسته آنها را به مسلخ و قربانگاه حریف سپردهاند. گروههای مقاومت عراق با وجود دارا بودن کانالهای ماهوارهای و رسانههای آنلاین مختلف نتوانستند واقعیاتی که در صحنههای نبرد به دست رزمندگان مقاومت رقم خورده را بازنمایی کنند، نتوانستند ذهنیتی صحیح از صف آرایی دوست و دشمن ارائه کنند و باز هم نتوانستند قهرمانان واقعی مردم عراق را به آنها بشناسانند. و اینگونه است که امروز تصاویر دلخون کننده شهادت برادران رزمنده خود در عراق را از طریق شبکههای اجتماعی به مشاهده مینشینیم. بنا بر روایتی غیر رسمی، حشد الشعبی در جنگ با داعش قریب به 8000 شهید تقدیم کرده است. بنده مدتهاست از طرق گوناگون به دنبال پیدا کردن کتابی درباره شهدای حشد الشعبی هستم. هر چه بیشتر گشتم کمتر پیدا کردم؛ دریغ از حتی یک کتاب. با این اوصاف چگونه انتظار داریم جایگاه رزمندگان مقاومت آنگونه که باید توسط لایههای مختلف جامعه عراق درک شود.
همه ما باید خود را در این قصور و کوتاهی سهیم بدانیم. ما یک امت و یک پیکر واحد هستیم. شهدای حشد، شهدای ما و شهدای ایرانی، متعلق به کل امت مقاومت است. چطور است که نسبت به شهدای ایرانی انقدری احساس مسئولیت داریم که برای برخی از شهدای مدافع حرم ایرانی بعضا تا چندین کتاب در کیفیتهای گوناگون به نگارش در آمده و مستندهای پرتره نیز مکمل روایت زندگی این شهدا شدهاند (که البته این احساس مسئولیت قابل تقدیر است و هر چقدر کار در این زمینه صورت گیرد بازهم کم است) اما هنرمندان و دست به قلمان ایرانی نسبت به شهدای مقاومت از دیگر ملتها احساس مسئولیت چندانی ندارند. هر چه باشد ما در ایران تجربهای انباشته از سالهای انقلاب داریم؛ مثل روایتهای ناب روایت فتح از دفاع مقدس. وظیفه ماست تا این تجربه را به رزمندگان و انقلابیهای نه چندان با تجربه عراقی در حوزه رسانه و فرهنگ منتقل کنیم.
در این میان نقش و مسئولیت نهادهای متولی بیش از همه است. درست است که پشتیبانی و کمک مستشاری نظامی به ملتهای منطقه و گروههای مقاومتی از اوجب واجبات است اما ارائه کمک فکری- فرهنگی نیز اهمیتی کمتر ندارد. همانطور که در سطور بالا ذکر شد یک رکن مهم در نبردهای امروزی جنگ روایت و رسانه است. اگر نهادهای نظامی توان اجابت این نیاز جبهه مقاومت را دارد که هیچ، اگر نه راه را برای گروههای خودجوش و مردمی ما باز کنند تا آنها به کمک برادران و خواهران مظلوم خود در اقصی نقاط جبهه مقاومت بشتابند. خدا کند که زود متوجه شویم پیش از آنکه بیشتر دیر شود.
