کتاب «تعبیر یک رؤیا»، خاطرات همسر روحانی شهید «جابر حسین پور» است که توسط انتشارات «خط مقدم» منتشر شده است. نویسندگی این کتاب را خانم «معصومه عبدالهزاده» بر عهده داشته که خود از خانواده شهدای دفاع از حرم است. خانم «عبدالهزاده» خود را مفتخر میداند که در روند نگارش این کتاب، از خاطرات برادرزاده خود که دوست و همرزم شهید بوده بهره برده. برادرزادهای که اکنون به خیل دوستان شهیدش پیوسته؛ شهید «حسن عبدالله زاده».
گفتگوی حریم حرم با خانم «عبدالهزاده» را از نظر میگذرانید:
برای آشناییِ مخاطبان، ابتدا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید چطور وارد عرصه نویسندگی شدید.
«معصومه عبدالهزاده» هستم. ما ابتدا در یک موسسه شهدایی کار میکردیم به نام «معراج اندیشهی پویا». کار ما در آنجا مصاحبه بود و نه نویسندگی. مصاحبه با خانوادههای شهدا؛ پدر، برادر، مادر، خواهر، همسر، آن هم به صورت صوتی. یک رکوردر میبردیم و با آنها مصاحبه میکردیم. حالا این مصاحبه ممکن بود پروژهای باشد، مثلا پروژه از طرف بنیاد شهید باشد یا متعلق به جای دیگر. البته موسسه به صورت خودجوش به عرصه نوشتن هم ورود پیدا کرده بود و دوست داشتیم در این حیطه هم فعالیت کنیم. حدود سال فکر کنم 95 بود که یک پروژه کلانتر به ما پیشنهاد شد؛ پروژه «گنجینه شاهد» بود که یکی از مسئولین آن پروژه حاج قاسم سلیمانی بود.
این پروژه چه تفاوتی با دیگر پروژهها داشت؟
پروژه به این صورت بود که دوربین فیلمبرداری میبردیم. یعنی از حالت صوتی تبدیل به حالت فیلمبرداری شد. مصاحبه شوندهها هم اغلب پدران و مادران شهدا بودند. هدف از این مصاحبهها جمعآوری اطلاعات از پیشینه شهید و خانواده او بود؛ از جمله اینکه خانواده شهید در چه وضعیتی زندگی میکردند، رزقشان را چطور به دست میآوردند، کارشان چطور بوده و از این دست اطلاعات. در کنار این کار، یک پروژه دیگر هم انجام میدادیم که یک کار پویانمایی بود.
پویانمایی هم به زندگینامه شهدا مربوط میشد؟
پویانمایی در مورد یکی از شهدای خوزستان به نام شهید «حسین علم الهدی» بود که یک گروه تقریبا 16 تا 20 نفره روی آن کار میکرد. ساخت آن انیمیشن نیز نه ماه طول کشید. آن هم کار خیلی خوبی بود. اما فقط همان یک بار انجام دادیم. بعد از آن گروه بنا به دلایلی از جمله اینکه برخی ازدواج کردند و بعضیها هم به شهرستان رفتند، از انسجام افتاد. تا اینکه از طرف موسسه خط مقدم به ما پیشنهاد نوشتن کتاب شد.
خود شما پیش از کتاب نگارش «تعبیر یک رویا»، تجربه دیگری در حوزه نویسندگی داشتهاید؟
پیش از اینکه وارد عرصهی نویسندگی شوم، یعنی بتوانم اولین کتابی که میخواستم را بنویسم، یک سری دورهها رفته بودم. یعنی یک سری جلسات بود که توسط بسیج هنرمندان برگزار میشد. در آن کلاسها اساتید مختلف میآمدند، بچهها نویسندگی میکردند، داستان میخواندند، داستان مینوشتند و نقد میکردند. با فضای نویسندگی ناآشنا نبودیم. بعد از آن از طرف موسسه «خط مقدم» پیشنهاد شد حالا که شما که این مصاحبهها را انجام میدهید، خودتان هم اگر میتوانید شروع کنید این کتابها را بنویسید. چندتا از بچهها هم که شرایط نوشتن را داشتند، نگارش چند کتاب را شروع کردند.
البته «تعبیر یک رویا» اولین کتاب من نیست. یک کتاب دیگر قبل از این برای شهید مدافع حرم «میلاد بدری» نوشته بودم به نام «تپه العیس» که قبل از «تعبیر یک رویا» منتشر شده بود. البته من بعد از آن هم حدود سه یا چهار کتاب دیگر هم نوشتم اما هنوز هیچکدامشان به چاپ نرسیده. هر کدام در مراحل مختلف چاپ قرار گرفتند اما به گرانی کاغذ و بعضی مشکلات دیگر برخورد کردیم که باعث شد به مرحله چاپ نرسند. اما در آینده ممکن است چاپ شوند.
برویم سراغ کتاب «تعبیر یک رویا»؛ سوالی که از در ابتدا درباره کتاب زندگینامه شهید «حسین پور» به ذهن میرسد این است که چرا تنها راوی کتاب همسر شهید است؟ بهتر نبود برای ارائه زوایای جامع تر از زندگی شهید سراغ دیگر اعضای خانواده یا دوستان و همرزمان هم میرفتید؟
اینکه چرا «تعبیر یک رویا» تنها از زبان خانم «کعبینیا» همسر شهید است؛ باید بگویم واقعیت اینگونه نیست بلکه این برداشت مخاطب است. درست است که کتاب از زبان همسر نوشته شده و راوی همسر شهید است اما خاطرات تنها مربوط به همسر نیست. بخشی از خاطرات مربوط به مادر شهید است و بعضی دیگر مربوط به همرزمان شهید. یک مشکلی که هست اینکه همرزمان شهید در سپاه قدس برای اینکه شناخته نشوند، مصاحبه نمیکنند. ما خیلی به سختی یکی دو نفرشان را پیدا کردیم. مثلا یک نفرشان همین برادرزاده خودم شهید حسن عبدالله زاده بود. من بعدها فهمیدم که اینها با هم دوست بودند.
بنابراین درست است که کتاب از زبان همسر شهید روایت شده اما برای جمعآوری خاطرات با افراد مختلفی مصاحبه شده است و ما مجموع آنها را در قالب خاطرات یک راوی تدوین کردیم.
آیا از نتیجه کار کاملا راضی هستید یا اگر به زمان شروع کار برمیگشتید، تغییراتی در کار اعمل میکردید؟
اگر به زمان قبل برگردم حتما تغییراتی را در کتاب اعمال میکنم. بالاخره هر روز که میگذرد، آدم کتابهای بیشتری میخواند و بیشتر مینویسد و تجربهاش بیشتر میشود. هر نویسندهای اگر برگردد و کتاب خودش را مرور کند، حتما یک سری تغییرات در کتابهای قبلی خودش اعمال میکند.
کدام بخش یا خاطره از زندگی این شهید روحانی مدافع حرم برای خودتان جذابتر بود؟
یک نکته خیلی جذابی که برای من جالب بود اینکه این شهید خیلی شوخطبع بودند، خیلی خوش خوراک بودند و بسیار اهل مطالعه. مرتبا با وهابیها در شبکههای مجازی بحث میکردند؛ بحثهای علمی. برای من خیلی جذاب بود که همهی این خصوصیات در یک آدم جمع شده است. این ویژگیها خیلی برای خود من جذاب بود.
شما درپیشینه خود، تجربه انجام کارهای فرهنگی هنری خوبی دارید. احساستان از اینکه اکنون فعالیتهایتان به شهدای مدافع حرم گره خورده چیست؟ آیا باز هم از شهدای مدافع حرم خواهید نوشت؟
از اینکه در مورد شهدای مدافع حرم مینویسم نه تنها پشیمان نیستم، خیلی هم خوشحال هستم. من خودم با زندگی این شهدا خیلی رشد کردم. من قبلا یک سری کارهای دیگر هم دست و پا شکسته انجام دادم. میتوانستم بروم سمت کارهای دیگر که درآمدهایشان خیلی بیشتر از این بود. یک مدت هم در بعضی از کارها مشغول میشدم ولی دلم را آرام نمیکرد تا اینکه وارد این کار شدم. وارد زندگی شهدا که شدم احساس کردم اینجا جایی است که دل من آرام شده، برای همین در این موسسه ماندگار شدم. الان حدود پنج شش سالی هست که در این حوزه کار میکنم.
نظری درباره دیگر کتابهای مشابهی که درباره زندگی شهدای مدافع حرم منتشر شده، دارید؟ آیا بررسی آسیب شناسانهای از این دست کتابها داشتهاید که خودتان در ورطه اشتباهات احتمالی دیگر آثار نیفتید؟
خب ما مجبوریم کتاب زیاد بخوانیم. اقتضای کارمان به این صورت است. من تقریبا هر کتابی را هم که از زبان همسران شهدا خواندم، دوست داشتم. آخرین کتابی هم که از زبان همسر شهید بود خواندم «دختر شینا»، خاطرات «قدمخیر» بود. نویسندهی آن هم یک خانم بود؛ خانم «ضرابیزاده». کتابهای دیگری هم خواندهام که مربوط به زندگی خود زنان بوده است، مثل کتاب «فرنگیس». اینکه بخواهم یک آسیب شناسی از این دست کتابها داشته باشم این است که وقتی زندگی یک شهید را از زبان همسر او بیان میکنیم، یک ایراد این است که ما فقط یک جنبه زندگی شهید را نگاه میکنیم. ما تنها حضور شهید در خانواده را نشان میدهیم و متاسفانه حضور در جبهه و جنگ و رزمندگی و مردانگی او را نمیتوانیم نشان دهیم. من خودم اعتقاد دارم که اگر ما یک شهیدی را از منظر زنانه روایت میکنیم، یک نویسندهی آقای آشنا به فضای جبهه و جنگ هم باشد تا بتواند آن وجه زندگی شهید را هم نشان دهد. تا به حال این کار نشده. اینکه حداقل یک خانم و یک آقا برای نوشتن یک کتاب همکاری کنند تا بتوانند در کنار هم یک دید جامعی از زندگی شهید ارائه بدهند. در کتابهایی که من تا الان نوشتم نیز شاید یکی از ایرادات این باشد که فقط زندگی شهید در فضای خانه را نشان دادم. آنجایی که به جبهه میرود، به جنگ میرود، قسمتهای سخت زندگی شهید که در جبهه و جنگ میگذرد، نشان داده نمیشود.
