کتاب «همسایههای خانم جان» روایتی از حضور یک نیروی بهداری به نام «احسان جاویدی» در جبهه دفاع از حرم در سوریه است که اخیرا به قلم «زینب عرفانیان» توسط انتشارات شهید کاظمی به بازار آمده است. این کتاب شامل خاطرات پرستاری است که 5 سال به هر دری میزند تا مانند خیلی از دوستانش به سوریه اعزام شود و نهایتا در سال 96 به عنوان نیروی بهداری به منطقه «البوکمال» اعزام میشود و اتفاقات شگفتانگیزی را در آنجا رقم میزند. خانم عرفانیان پیش از نگارش این کتاب، دو کتاب تحسین شده «مربعهای قرمز» و «درگاه این خانه بوسیدنی» را با حال و هوای دفاع مقدس به رشته تحریر درآورده بود و به نظر میرسد آخرین اثر این نویسنده را میبایست مکمل سه گانه او، در ادبیات پایداری و مقاومت قلمداد کرد.
خبرنگار حریم حرم با این نویسنده جوان، توانمند و پرکار، درباره کتاب «همسایههای خانم جان» گفتگویی داشته که در ادامه میخوانید:
در ابتدا بفرمایید چه شد که از کتاب «مربعهای قرمز»، روایت خاطرات حاج حسین یکتا و بعد «درگاه این خانه بوسیدنی» است، به روایت خاطرات یک پرستارِ مدافع حرم رسیدید؟ آقای جاویدی در مسیر شما قرار گرفت یا ایشان به سراغ شما آمدند؟
از همان روزهای نگارش کتاب «مربعهای قرمز» و مصاحبت با آقای «یکتا»، رویای ورود به حوزه جبهه مقاومت را داشتم اما قسمت نشده بود. نمیدانستم قرار است متفاوتترین روایت و متفاوتترین راوی از نظر جایگاه و ماموریتشان در منطقه نبرد قسمتم شود. و اما چگونگی آشنایی با راوی و شروع این کار؛ میتوان گفت بنده اول با کار آشنا شدم و بعد راوی. چون راوی زحمت کشیده و بخش قابل توجهی از خاطراتشان را مکتوب کرده بودند و یک نسخه را به واسطه یکی از دوستان مشترک برای بنده ارسال کردند. این شد که اول کار را خواندم و بعد با راوی ارتباط برقرار شد و ادامه ماجرا.
کمی از تفاوت جمعآوری و تدوین خاطرات در کارهای قبلی مثلا «مربعهای قرمز» با «همسایههای خانم جان» برایمان بگویید. روایت وقایع دفاع مقدس سختتر است یا دفاع از حرم؟
هر کتاب شرایط خودش را دارد و نویسنده و راوی هم شرایط خودشان را. وقتی «مربعهای قرمز» را مینوشتم شرایط و اطلاعات و دغدغههای مربوط به آن کتاب و آن زمان را داشتم. وقتی «همسایههای خانم جان» را مینوشتم شرایطی متفاوت و دغدغهای متفاوتتر از روزهای قبل داشتم. برای همین نمیتوان گفت کدام سختتر است. در «مربعهای قرمز» همه لوکیشنهایی که شخصیت در آنها رشد کرده و کنشهای مختلف نشان میدهد را دیدهام. از خیابان چهارمردان قم تا فاو در دل عراق. در همسایهها این امکان را نداشتم؛ ولی به جایش یک نمای کلی قبل از شروع کار مقابلم گذاشته شد. نمای کلی که آقای جاویدی مکتوب کرده بودند. همان خاطرات کوتاه را میگویم. خاطراتی که شد «همسایههای خانم جان».
از آقای جاویدی، راوی کتاب برایمان بگویید. به نظر خودتان چه میزان در روایت خاطرات ناب و خاص یک مداحِ پرستارِ مدافع حرم موفق عمل کردید؟
در روزهای نگارش کتاب نهایت همکاری را با بنده داشتند و کلمه به کلمه با کار پیش آمدند. میزان موفقیتم را در رویارویی مخاطب با یک قهرمانِ همه فن حریف را هم مخاطبان باید بگویند. بگویند که عرفانیانِ نویسنده چقدر توانسته عقب بنشیند و دیده نشود و از دور روایت کند قهرمانی را که هم مداح بود هم پدر، هم نظامی، هم شاعر، هم تخریبچی، هم پرستار و هم همسر.
یکی از شاخصههای کتاب، گریزهای به موقع و سوزناک راوی در میانه روایت خاطرات است که با توجه به مداح بودن ایشان، مخاطب را بسیار متاثر میکند. چه میزان تلاش برای برانگیختن احساسات و به بیان صریحتر، درآوردن اشک مخاطب، تعمدی بوده است؟
این قسمتها مربوط به وقتهایی است که ذهن یک مداح روایت میکرد؛ پس قطعا فضایش با فضای ذهن یک راویِ نظامی یا پرستار فرق میکند. این فرق هم در ارتفاع دادن به سکّوی پرواز مخاطب است تا بیشتر اوج بگیرد و شاید در عرش بالی بزند. نیازی به عمد نیست. همین که نویسنده خودش احساساتی نشود، موفقیت در احساساتی کردن مخاطب حاصل میشود.
خوشبختانه روایت مکتوب شده به قلم شما در کتاب، هدفمند، جذاب و پرکشش به رشته تحریر در آمده است. نحوه مصاحبه و پیاده سازی آنها به چه صورت بوده است؟
لطفتان مستدام ولی بنده فقط قسمتی از ماجرا بودم. اگر کار خواندنی شده به خاطر این بوده که راوی نوشتنی روایت کرده است. در نزدیک به ۴۰ ساعت مصاحبه، بیشتر از نقش و وظیفه و وقتشان کار کردند و به شکلگیری کار کمک کردند.
در مجموع خود شما چه میزان از ماحصل کارتان در این اثر راضی هستید؟ نظرات دیگران چه بوده است؟ آیا امید دارید به دریافت تقریظ دیگری از رهبر معظم انقلاب مفتخر شوید؟
الحمدلله و به لطف خدا کاری که خیلی نگرانش بودم و برایم مهم بود، خوب از کار درآمد. یعنی اتفاق مهمی را که قرار بود روایت کنیم، مخاطب میبیند و با کنجکاوی دنبال میکند. هنوز بازخورد گستردهای از مخاطبین نداشتهام؛ ولی تا امروز هر چه بوده و منتقل شده، طعم شیرین پرواز میان خطوط کتاب و حول مغناطیس حرم خانمجان بوده است.
تقریظ و ما ادراک تقریظ. ناامیدی که خوب نیست. امید دارم؛ هم به تقریظ، هم به گوشه چشم خانمجان و خریدن این کتاب به عنوان نوکری از بنده و هرکس برایش زحمت کشید.
