فرهنگ چهار دههای انقلاب اسلامی ایران اینگونه بوده است که شهید، خون شهید و برکتش بن مایه استمرار حیات طیبه ایران بوده است. مدیریت مدیران ایران مدیون خون شهیدان است. شهید حججی یک جوان دهه هفتادی است که حالا نمادی از شهادت و مظلومیت شهدای مدافع حرم است. مراسم تشییع شهید محسن حججی نمایش تمام عیاری از همبستگی و وفاق ملی بود به گونهای که در این مراسم از همه اقشار جامعه و حتی آنهایی که ظاهرشان تناسبی با شهادت ندارد دلهایشان مجذوب این شهید شد و مراسم تشییع پیکر این شهید به تعبیر رهبر فرزانه انقلاب اثبات کرد «کمیت و کیفیت جوانان انقلابی از دهه ۶۰ بیشتر نباشد، کمتر نیست.» حججی و حججیها هم اصل انقلاب را تداوم بخشیدهاند و همه ملت و دولت کشورمان امنیت و زندگیشان را مدیون آنها هستند، چه رسد به پست و مقامشان! عسگری باید بداند آن کس که حججی را حججی کرد، براساس نص صریح قرآن، خود خداوند است که میفرماید: «وکسانی را که در راه خدا کشته میشوند، مرده مپندارید، بلکه آنها زندهاند و نزد پروردگارشان روزی میخورند.» انتظار میرود رئیس سازمان صدا و سیما که گفته «حججی را من حججی کردم» این نقل قول را فوراً تکذیب یا عذرخواهی کند.
دیدار اخیر رئیس سازمان صداوسیما با تشکلهای دانشجویی بهواسطه برخی حرفهای رد و بدل شده در این دیدار با حاشیههایی همراه بوده است. یکی از فعالان دانشجویی حاضر در این جلسه درباره جملات رد و بدل شده دانشجویان با رئیس رسانه ملی در صفحه اجتماعیاش اینگونه روایت کرده است: «رئیس سازمان صداوسیما جناب علی عسگری در دیدار با تشکلهای دانشجویی: بگذارید یک چیزی را صریح بگویم. محسن حججی را من محسن حججی کردم. جمله کوتاه بود. ولی معرفی کاملی است از تصوری که برخیها از تأثیرگذاری خودشون دارن و دنیای موهومی که مدیران ما دارن توش زندگی میکنن.»
کارنامه ضعیف رسانه ملی در عملکرد
هیچکس منکر قدرت رسانه نیست. کارکردهای رسانهها و بهخصوص رسانههای تصویری همچون تلویزیون همواره یکی از بحثهای محوری محافل علمی جهان بوده است. طبق نظریه برجستهسازی گرچه نمیتوانند تعیین کنند که مردم «چگونه» بیندیشند، اما میتوانند تعیین کنند که «درباره چه» بیندیشند و این کار را از طریق برنامهسازی و تعیین اولویتها به انجام میرسانند. نظریه قاببندی پا را از این هم فراتر میگذارد و میگوید: «رسانهها میتوانند برای ذهن مخاطبان خود چارچوبهایی طراحی کنند و از این رهگذر علاوه برآنکه تعیین میکنند که فرد باید به چه بیندیشد، چگونه اندیشیدن را هم به او القا میکنند.»
هارولد لاسول کارکردهای رسانهها را به چهار کارکرد اصلی تقسیم میکند؛ نخست کارکرد نظارت بر محیط که با نقش خبری رسانهها محقق میشود، دوم ایجاد همبستگی اجتماعی است، نقش سوم انتقال میراث فرهنگی و نقش آخر سرگرمی و اوقات فراغت است. با چنین پیشینهای نظری وقتی به سراغ عملکرد رسانه ملی میآییم در مییابیم سازمان صداوسیما در تحقق هیچ یک از این اهداف موفق نبوده است و بسیاری از چالشهای فرهنگی - اجتماعی در جامعه امروز ناشی از عملکرد نامناسب رسانه ملی است، به گونهای که مطابق پژوهشهای مختلف اصلیترین دلیل گرایش مخاطبان رادیو و تلویزیون به رسانههای جایگزینی همچون ماهواره همین عملکرد نامناسب است. در چنین شرایطی است که بهتر متوجه میشویم این جمله کوتاه رئیس رسانه ملی «محسن حججی را من محسن حججی کردم.» در دیدار با تشکلهای دانشجویی معنایی جز خودشیفتگی یک مدیر رسانهای با کارنامهای نه چندان موفق معنای دیگری ندارد. انگار نسلهای اول انقلاب و کسانی که جلوههای رشادت جوانان این مرز و بوم در دوران دفاع مقدس را دیدهاند بیشتر از نسل جوان امروزی از خط اصیل انقلاب فاصله گرفتهاند، چه اینکه جوانانی همچون شهیدمحسن حججی به عنوان یک دهه هفتادی و کسی که نه انقلاب را دیده و نه دوران امام (ره) و دفاع مقدس را درک کرده است با شهادتش به یکباره بسیاری از نسلهای اول انقلاب را از خواب غفلت بیدار میکند. هر چند برخی آنچنان خود را به خواب زدهاند که با هیچ تلنگری به خود نمیآیند.
تقویت همبستگی ملی با شهادت شهید حججی
شاید به جرئت بتوان گفت: شبکههای اجتماعی نقشی اساسی در شناساندن قدرت و شجاعت شهیدحججی داشتند و داعش که در طول دوران حیات خود اثبات کرد، ظرفیتهای رسانه را خوب میشناسد اینبار هم با هدف بهرهگیری از ظرفیت رسانه کوشید تا با تصویربرداری از شهادت شهید حججی و پخش آن در شبکههای اجتماعی بذر وحشت را میان مردم کشورمان بپاشند، اما از آنجایی که محاسبات مردم شناختی آنها غلط از آب درآمد، انتشار گسترده تصاویر شهادت شهید حججی در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی نه فقط منجر به القای وحشت در میان جامعه ایرانی نشد بلکه شهید حججی به عاملی برای وحدت و همبستگی ملی میان مردم ما تبدیل شد؛ چراکه در ورای حضور مدافعان حرم در سوریه و عراق و مقابله با داعش ایدئولوژی و منطقی عمیق نهفته است.
در دوران دفاع مقدس نیز هدف متعالی و ایدئولوژی قوی ملت ایران موجب میشد تا با شهادت هر رزمندهای عزم همرزمانش برای دنبال کردن هدف قویتر شود. شهادت شهیدحججی نیز خون دوبارهای در رگهای جامعه ایران دمید و موجب بازگشت اعتماد و همبستگی اجتماعی به جامعه ایران شد و از این رهگذر میتوان و باید اعتبار مدیران بخشهای گوناگون جامعه از جمله رسانه ملی را هم تا اندازهای به آنها بازگرداند. پس این شهیدحججی و شهیدححجیها هستند که رئیس سازمان صداوسیما را رئیس صداوسیما کردهاند.
زهرا چیذری
منبع: روزنامه جوان
