حریم حرم: برای دیدار با دو خواهر که هردو همسر شهید مدافع حرم هستند لحظه شماری میکردیم. روز و ساعت مقرر شده برای دیدار فرا میرسد؛ هر دو به استقبالمان میآیند؛ صمیمی و مهربان. خانم «اعظم سادات حسینی» همسر شهید «قاسم غریب» که تقریباً سه سال از شهادت همسرش گذشته، خندانتر از خواهرش به نظر میرسد. ظاهراً راه کنار آمدن با درد فراق و فریاد نزدنش را یاد گرفته است. خانم «طاهره سادات حسینی» همسر شهید «مهدی ایمانی» هم محبت و مهماننوازی در نگاهش موج میزند اما به نظر میرسد داغ دلش هنوز تازه است.
در ابتدای گفتگویمان، وقتی از بچگیشان میپرسیم، دو خواهر به هم نگاه میکنند و میخندند. انگار تمام خاطرات شیرین کودکی را در یک نگاه با هم مرور کردند. همسر شهید غریب میگوید: «بچه که بودیم، وقتی مادرم بیرون میرفت، خیلی با هم دعوا میکردیم. اما بزرگتر که شدیم خیلی با هم خوب بودیم. برای اغلب کارها با هم همراه بودیم و مشورت میکردیم.»
شباهتهای دو خواهر به ازدواجشان هم سرایت کرده است. از آشنایی و ازدواجشان با همسرانشان که جویا میشویم، همسر شهید غریب میگوید: «در دوران مجردی وقتی همسران جانبازان را میدیدم، با خودم میگفتم خوشبحالشان. آخرتشان را از الان میخرند. خوب است انسان بتواند بگذرد و همسر جانباز شود. من که نمیتوانم از این زندگی دنیایی بگذرم. با این وجود برایم واقعاً مهم بود که اگر قرار است انسان ازدواج کند و با همسرش یک سال زندگی کند، آن یکسال را خوب زندگی کند. وقتی از شهادت صحبت کرد، گفتم: عیبی ندارد. آن چند سال که قرار است زندگی کنیم، آدم خوبی باشد، بعداً با خاطراتش میتوان زندگی کرد. ولی اگر بد باشد، از زندگی در کنارش هم نمیتوان لذت برد. گرچه با خودم میگفتم به این زودی جنگی نخواهد بود. بعد از ازدواج شرایط زندگی و کارش را بیشتر درک کردم. در دوران عقد به خانهشان که رفتم، عکسش را کنار هلیکوپتر و در مقابل مقام معظم رهبری دیدم. میگفت: «دوست داشتم دست آقا را ببوسم اما ترسیدم اجازه ندهند» قبل از شهادت منتظر جلسۀ خصوصیای بود که وعده داده بودند حضرت آقا با یگان صابرین خواهند داشت که این دیدار روزیاش نشد.
در همان دوران عقد هم بارها میگفت برای شهادتم دعا کن. یک بار که این حرف را زد. در دلم گفتم خدایا فقط ده سال فرصت بده که من با مهدی عاشقانه زندگی کنم. هر بار که به مأموریت میرفت، من احساس میکردم که دارم او را از دست میدهم. میترسیدم خبر شهادتش را بشنوم. اما ده سال بعد از آن دعا، خبر شهادتش را شنیدم و خدا را شکر میکنم که دعایم را اجابت کرد و ده سال زندگی عاشقانه را در کنارش تجربه کردم.»
در مورد خواستگاری آقای ایمانی از خواهرش هم میگوید: «با اینکه وضع مالی خانوادهام خوب است اما فقط ایمان و اخلاق برایمان ملاک بود. وقتی آقا مهدی به خواستگاری خواهرم آمد، یکی از بزرگترها به مادرم گفت خادمهای حرم حقوقشان خیلی کم است. مادرم گفت مهم حلال بودن پولشان است. بقیۀ چیزهایش مهم نیست.»
شهید ایمانی پا جای پای باجناقش گذاشت
بلافاصله به سراغ سوال مهمی که ذهنمان را درگیر کرده میرویم و میپرسیم: «چه شد که این دو باجناق راهشان یکی شد و هر دو شهید مدافع حرم شدند؟» همسر شهید غریب پاسخ میدهد: «همسرم چون سپاهی بود، نمیتوانست داوطلبانه به سوریه برود. وقتی جنگ شروع شد، یک سفر سه روزه برای بازدید رفتند، وقتی برگشت، گفت دوست دارم بروم اما رهبر هنوز به ما اجازه نداده است که برویم. هر وقت رهبری اجازه دهند، مطمئن باش من داوطلب میشوم و میروم. سال 94 وقتی اجازۀ رهبری صادر شد، ایشان هم ثبتنام کردند و رفتند. بعد از سفر اول همسرم به سوریه، من تغییر کردم. تا قبل از آن، در همۀ کارها با هم مشورت میکردیم اما وقتی از سوریه برگشت، نمیدانم چرا اما هر چه او میگفت، من نمیتوانستم مخالفت کنم.»
همسر شهید ایمانی هم اینگونه سخنان خواهر خود را تکمیل میکند: «شهید غریب خلبان بود و از اول میگفت که میخواهم شهید شوم. اما همسر من خادم حرم بود. شرایط شغلیشان متفاوت بود. وقتی مهر شهادت روی شناسنامه باجناق خورد، خیلی غبطه خورد. بعد از شهادت شهید غریب، مهدی خیلی عوض شد. کسی که به خواستگاری من آمد با کسی که به شهادت رسید، خیلی متفاوت بود. بعد از شهادت باجناقش، تصمیم گرفت برای شهادت زندگی کند. تغییر رفتار و شخصیتش محسوس بود. حدود شش ماه قبل از شهادت شهید غریب، مهدی برای اعزام به سوریه اقدام کرد که موفق نشد. اما بعد از شهادت ایشان، تمام تلاشش را کرد. با اینکه به او گفته بودند اعزام نمیشوی، اما در تمام این دو سال و نیم پاسپورتش داخل جیبش بود. حرم حضرت معصومه (س) که میرفت، پاسپورت را به ضریح میزد. حتی مشهد هم که میرفت، پاسپورتش را میبرد و به پنجره فولاد میزد که بتواند برای دفاع از حرم، به سوریه برود و شهادت نصیبش شود. حتی وقتی شب کشیک داشت و صبح برای استراحت به خانه میآمد، تلفنش را کنار دستش میگذاشت. میگفت شاید برای اعزام به من زنگ بزنند. شاید شهادت در تقدیرش نبود اما با اصرار آن را گرفت. همیشه میگفت در خانۀ اهل بیت باید آنقدر در زد تا در را باز کنند. سعی کرد پایش را جای پای باجناق بگذارد.»
روزهای سختی که برای دو خواهر تکرار شد
همسر شهید غریب ناگفتههای زیادی از رزوهای پر از غربت خود در نبود همسر شهیدش دارد: «یک سالی که به دلیل تأثیر مثبت رطوبت شمال روی جراحت چشمهای مهدی، شمال زندگی میکردیم، برای من تمرین مسئولیتپذیری و اداره کردن زندگی به تنهایی بود. چون تا قبل از آن در قم، وقتی به مأموریت میرفت به خانۀ مادرم میآمدم اما در شمال، خانوادۀ او در یکی از روستاهای شمال و خانوادۀ خودم قم زندگی میکردند، وقتی به مأموریت میرفت، همۀ مسئولیت زندگی با خودم بود. بعد از تقریباَ 7 یا 8 ماه همسرم شهید شد. روزهای اول خیلی برایم سخت بود. بخصوص اینکه وقتی همسر من شهید شد، در شمال فقط یک همسر شهید دیگر بود. به قم هم که آمدم، فقط یک نفر بود که او را نمیشناختم. هم صحبت و همدردی نداشتم. بعد از اربعینِ همسرم، به سوریه رفتیم. حضرت زینب (س) خیلی کمک میکنند. آنجا آرامش عجیبی دارد.»
همسر شهید ایمانی نیز از اصرار و بیقراریهای همسرش قبل از شهادت میگوید و از روزهای سخت خود بعد از شهادت او: «بار اول که آقا مهدی میخواست به سوریه برود، خیلی سختم بود. گفت خانم اگر به مرگ طبیعی یا با مریضی یا تصادف از دنیا بروم، هیچ وقت از تو راضی نیستم. با خواهرم مشورت کردم. او گفت بگذار یک بار برود؛ آرام میشود. بار اول 18 روز بود. چند وقتی آرام بود اما دوباره رفتنش را مطرح کرد. گفت بگذار یک دوره کامل بروم، قول میدهم که دیگر نروم. بار دوم 50 روزه رفت. وقتی آمد گفت خانم! دیگر دست خودم نیست. وقتی همسرم برای رفتن بیقراری میکرد، میگفتم عنایت حضرت زینب (س) است که به دلش انداخته برود. اما با وجود سه بچه و سن کم آنها، رفتنش برای من سخت بود. من بدون همسرم هیچجا نمیرفتم. وقتی از من و علی میخواست برای شهادتش دعا کنیم. میگفتم مهدی! فکر فاطمه باش. خیلی عاطفی است و به تو وابسته است. میگفت خدا کمک میکند. رفتنش برایم سخت بود اما دیدن بیقراریها و گریههایش هم سخت بود. برای او هم سخت بود که سوریه را رها کند و پیش ما بماند.»
امیر عباس و فاطمه شهادت پدر را باور نمیکنند
از حال و روز فرزندان شهدا میپرسیم؛ آنطور که همسر شهید غریب برایمان میگوید انگار کودک خردسال شهید غریب نمیخواسته شهادت پدر را باور کند: «امیر عباس که 11 سال دارد، به پدرش وابستگی زیادی داشت، قبل از شهادت دامادمان، اصلا دوست نداشت کسی در مورد پدرش حرفی بزند. حتی اسم پدرش را به زبان نمیآورد. دوست نداشت سرمزار پدرش هم برویم. انگار دوست داشت فکر کند پدرش مثل همیشه به مأموریت رفته است اما بعد از شهادت شهید ایمانی، وقتی علی پسر ایشان، در مورد پدرش حرف میزد، کم کم روحیۀ امیرعباس هم بهتر شد و او هم در مورد پدرش صحبت میکند.»
3 کودک قد و نیم قد شهید ایمانی نیز بسته به دلیل تفاوت سنیشان، به طور کاملا متفاوت نبود پدرشهیدشان را درک میکنند. خانم«طاهره سادات حسینی» توضیح میدهد: «همسرم خیلی برای شهادت دعا میکرد و علی (پسر بزرگ شهید) گریههای شبانه پدرش، اصرارهایش در حرمها را مشاهده میکرد و میدید که پدرش روزی یک ساعت فیلم مدافعان حرم را میبیند و برای شهادت گریه میکند، برای همین وقتی پدرش از او میخواست که برای شهادتش دعا کند، از ته دل دعا میکرد. بعد از شهادت پدرش تمام تلاشش را میکند که مثل پدرش باشد. مثلا وقتی افتخار خادمی حرم نصیبش شد، ما پیشنهاد دادیم که در صحن امام رضا (ع) که پدرش دفن شده، خدمت کند اما خودش گفت میخواهم بروم در همان صحنی که پدرم خدمت میکرده. حتی مثل پدرش در حرم کفش نمیپوشد. موهایش را مثل پدرش حالت میدهد، چیزهایی را که پدرش نمیخورده، نمیخورد.
فاطمه در سه اعزام اول اقا مهدی، به ندرت اسم پدرش را میآورد. اما دفعۀ چهارم و با نزدیک شدن به سه سالگی، دو ماهی که پدرش سوریه بود، هر روز میگفت زنگ بزن با بابام صحبت کنم. دلم برای بابام تنگ شده. حتی اگر جایی میرفتیم که کسی مثلاً شکلات میداد، میگفت مامان! یکی مال بابا. یکی مال من. تمام دو ماه به همین نحو سپری شد. خیلی به پدرش وابسته شده بود. مدام منتظر بود. قرار هم بود که ما و خواهرم برویم سوریه و با مهدی برگردیم اما دقیقاً سه سال فاطمه که تمام شد، پدرش هم شهید شد. دو هفتۀ اول بعد از شهادت پدرش حرف نمیزد. با اشاره کارهایش را پیش میبرد. از مراسمها که برمیگشتیم گریه و بیقراری میکرد. بعد از مدتی که پسرم علی به او میگفت بابا شهید شده. میگفت نه، بابای من سوریه است. بریم سوریه پیش بابا. هنوز نمیتواند شهادت پدرش را درک کند.
پسر کوچکترم محمد، 7 ماهه بود که پدرش رفت. بنابراین خاطرهای از پدرش ندارد اما مراسمات متعدد و اینکه افراد غریبه او را از من میگرفتند و بغلش میکردند و میبوسیدندش، باعث شده استرس بگیرد، الان حتی اگر از کنارش بروم، گریه میکند. برای همین مراسمها را نمیروم. بچهها اذیت میشوند.»
بعد از شهادت هم حواسشان به خانوادهایشان هست!
آنطور که از صحبتهای این دو خواهر برمیآید، همسران شهیدشان همه جوره حواسشان به آنها و فرزندانشان هست. همسر شهید ایمانی میگوید هنوز هم سایه همسر شهیدش را بالای سر فرزندانش حس میکند: «وقتی شهید غریب شهید شد، بعد از پنج شش ماه من خواب دیدم کنار یک قبر نشستهام که رویش نوشته «شهید مهدی ایمانی»! خودش هم کنارم ایستاده. به او گفتم نوشته شهید مهدی ایمانی! اینجا نوشته شهید شدی، پس چرا تو کنارم ایستادهای؟ توی خواب به من گفت میبینی که زندهام و کنارت هستم. الان بعد از شهادتش هم هرگز حس نمیکنم که نیست. همیشه حس میکنم مهدی کنارم هست. بعد از شهادتش یک روز با بچهها تنها بودم. محمد شیر میخواست. فاطمه هم خوابش میآمد. گریه میکرد. گفتم مهدی! همیشه فاطمه را تو میخواباندی. الان هم خودت او را بخوابان. به دو دقیقه نکشید فاطمه که روی زمین دراز کشیده بود، خوابش برد.
یک شب محمد مریض بود. دست تنها بودم. گفتم مهدی! خیلی خستهام. دیگر نمیتوانم محمد را نگه دارم. محمد باخودت. به چند دقیقه نکشید که محمد خوابش برد. تا صبح خوابید. همه جوره حواسش به ما هست.»
همسر شهید غریب صحبتهای خواهر را پی میگیرد و میگوید: «چیزی که تا الان جایی بیان نکردهام، این است که بعد از شهادت همسرم وقتی میخواستیم بخوابیم، پسرکوچکم، محمد امین مدام میگفت: من میترسم. میترسم وقتی بخوابیم دزد بیاد. میگفتم مامان! نترس. کسی بداند اینجا خانه شهید هست، نمیآید. عکس پدرت دم در هست. کسی نمیآید. بچهها که خوابیدند، توی فکر بودم. گفتم مهدی! شب کنار محمدامین بخواب که نترسد. صبح که از خواب بیدار شدم بوی خیلی خوب و عجیبی کنار محمدامین میآمد. با خودم گفتم من دیوانه شدم؟ چرا فقط این بو از طرف محمدامین میآید و این طرف دیگر نیست. یک هفته قبل از شهادت دامادمان، به اتاق همسرم رفتم، همان بوی عجیب دو سال و نیم قبل، در اتاق پیچیده بود و به مشام میرسید. (همسر شهید با گریه ادامه میدهد) بعد از شهادت دامادمان، وقتی پیکر آقا مهدی را آوردند خیلی برایم عجیب بود. پرچم تابوت همان بو را میداد.»
