حریم حرم - علی رافع: با گسترش آمار استفاده از گوشیهای هوشمند و افزایش ضریب نفوذ فضای مجازی و اپلیکیشنهای مرتبط، جامعه روزانه تحت بمباران گسترده اطلاعات مثبت یا منفی در حوزهها و موضوعات مختلف قرار میگیرد. در چنین شرایطی و در حالی که بر اساس آخرین آمار نزدیک به ۴۵ میلیون ایرانی کاربر تلگرام هستند، به نظر میرسد سیمای ملی سالهاست از قافله فضای نوین اطلاعاتی عقب مانده و همچنان در عصر پیش از ظهور فضای مجازی سیر میکند.
صدا و سیما که باید تبیین کننده گفتمان رسمی حاکمیت باشد و پاسخ پرسشها و ابهامهای مردم را بر پایه استدلال و منطق و با تکیه بر منافع ملی و مصالح جامعه دهد، اکنون در انعکاس اخبار و پخش برنامههای پیش و پاافتاده نیز بعضا دچار کجسلیقگی یا سیاستزدگی میشود. بیتردید ادامه این رویه و استفاده از متدهای قدیمی در سالهای اخیر نتیجهای جز ریزش مخاطب نداشته و آسیب جدی به اعتبار این سازمان وارد خواهد کرد. امری که در کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت تبعات منفی گستردهای خواهد داشت؛تبعاتی که نشانه های آن از مدتها پیش قابل رویت است.
یکی از موضوعاتی که سو مدیریت در صدا و سیما، آسیب جدی به آن وارد کرد، نگاه جامعه به مسئله بحران سوریه و ماهیت حضور مستشاری ایران دراین کشور است. در طول ۶ سال گذشته و درحالی که مدافعان حرم، در دشوارترین شرایط از منافع ملی کشورمان دفاع و در مقابل تروریستهای تکفیری-وهابی سینه ستبر میکردند، ابهامهای موجود در افکار عمومی پاسخ مناسب از جانب رسانه ملی نیافت و بخش قابل توجهی از مردم ناخودآگاه به سمت کانالهای غیر رسمی و شبکههای فارسی زبان ماهوارهای گرایش پیدا کردند؛ که بر اثر گرایش عمومی به این مجاری خبری-رسانهای، نطفه شومی شکل گرفت و از بطن آن بیانصافیهای بسیاری متوجه مدافعین حرم و پاسداران کیان ایران و اسلام شد.
پس از این مرحله و بعد از آنکه صدا و سیما در مراحل نخست سیاست سکوت و عدم شفافیت را پی گرفت، شایعات کثیف و ناجوانمردانهای علیه رزمندگان ایرانی در سوریه شکل گرفت و طی عملیاتی فکرشده، در جامعه منتشر شد. در آن مرحله، آنهایی که با الفبای رسانه آشنا هستند، دریافتند که این شایعات ساخته و پرداخته چه جریانهایی است و چه اهدافی را در کشور دنبال میکند؛ اما متاسفانه در آن زمان و در حالی که زهر شایعات، پادزهر رسانهای را میطلبید بازهم بی عملی صدا وسیما نمک بر زخم دلسوختگان شد.
با ظهور داعش در اوایل سال ۱۳۹۳ و سقوط ناگهانی موصل، گرچه صدا و سیما اندکی از لاک محافظه کاری خارج شد، اما آنگونه که انتظار میرفت، از آبرو و جایگاه مدافعان حریم و حرم پشتیبانی نکرد و باز این موشکهای شایعهپراکنی معارضین بود که افکار عمومی را مشوش میکرد. در این دوره سوالاتی بسیاری در جامعه طرح شد که گرچه همه آن سوالات و ابهامات، جوابهای مستدل و محکمی داشت، اما مجالی برای پاسخگویی یافت نمیشد و دربها در ساختمان شیشهای جام جم بر همان پاشنه سابق میچرخید.
عدم پاسخ مناسب به ابهاماتی چون یکسان دانستن شرایط سوریه در عصر ظهور داعش با افغانستان در دوران حاکمیت طالبان، ربط دادن مشکلات کشور به حضور مدافعان حرم در سوریه و.... تنها بخش کوچکی از نتایج کمکاری و درجازدن رسانه ملی در این حیطه است.
عملیات تروریستی ۱۷ خرداد تهران را میتوان نقطه عطفی در مواجهه کشورمان با گروههای تروریستی به خصوص داعش دانست. با ورود به این فاز، فضای جامعه رویهای تازه و طرحی نوین از جانب صدا و سیما را میطلبید. در حالی که تکریم نقش مدافعان حرم در امنیت کشور به جو غالب بر فضای حقیقی و مجازی بدل شده بود و در هر کوی و برزن از جایگاه پاسداران و سربازان گمنام در داخل و خارج مرزها سخن گفته می شد، سیمای ملی رویه سابق را ادامه داد؛ امری که انتقادهای بسیاری را برانگیخت و امید تحلیلگران و ناظران نسبت به نقش این رسانه را کمرنگ تر از قبل کرد. صدا و سیما با گذشت بیش از 20 روز از حادثه تلخ تهران، ترجیح داده است که کما فیالسابق موضوع مدافعان حرم و کم و کیف آن را به شکل کم رنگ و بعضا کماهمیت منعکس کند و خبری از شهادت و تشییع این عزیزان منعکس نکند.
به طور کلی در طول 5 سال گذشته تنها مستند «ملازمان حرم» به شکل پیوسته از شبکه افق پخش شده است که تنها موفق به جذب قشر خاصی شده است و نسبت به کیفیت آن نیز نقدهای جدی مطرح میشود.
در مجموع به نظر میرسد در مسیر دفاع از مدافعان حرم و تبیین ضرورت حضور ایران در صحنه نبرد سوریه و جبهه مقاومت، نمیتوان به استفاده از ابزار صدا و سیما امیدوار بود و تنها میتوان به فعالیتهای سایبری-مجازی و تبلیغات چهره به چهره در محافل دوستانه و خانوادگی اکتفا کرد؛ مگر آنکه گشایشی در جامجم حاصل گردد.
